Castles of Poland
Update 2004-05-13
Login-name:

Password:

Keep me signed in

Register
blank
blankDębno - Wersja polskaDębno - esk verze

Castle in Dębno

  

Legends
blankTrip (You need to log in )blanktlo


Dębno
Słownik Geograficzny Królestwa Polskiego i Innych Krajów Słowiańskich, Warszawa 1880


wieś i zamek w pow. brzeskim, w Galicyi, par. w miejscu; leży u ostatnich stoków podgórskich północnych pochyłości, a na początku równiny ciągnącej się ku Wiśle, między mkami Brzeskiem a Wojniczem, przy trakcie rządowym krakowsko-lwowskim. o 4 kil. od stacyi drogi żelazn. Karola-Ludwika, poczt, i telegr. w Biadolinach, o 65 kil. od Tarnowa. Na wielkiej lecz nad płaszczyzną górującej wyniosłości, okolonej parowem i stawami, wznosi się z południowej strony, niedaleko gościńca, starożytny zamek, którego szczyty i baszty widać zdaleka ponad wierzchołki otaczających go cienistych odwiecznych drzew; zmurowany do wysokości piętra z kamienia nieciosanego, wyżej z cegły wielkiej miary, pierwotnie nietynkowany, ma zewnątrz ślady zdobnego układania cegieł ciemniejszej barwy; kilkakrotnie przebudowywany i odnawiany, w małej zaś części w przeszłym wieku rozebrany, pożarem wr. 1867 bardzo uszkodzony, potem przez dzisiejszego właściciela p. Edmunda Jastrzębskiego napowrót restaurowany, a chociaż restauracya nie jest jeszcze zupełnie ukończoną, jest jednak obecnie w większej części zamieszkały; część górna murów i wiązanie dachowe jest nowożytne, równie jak drewniane ganki w okół podwórza; zachowane dotąd herby, wewnątrz i zewnątrz kaplicy zamkowej, Odrowąż Bębińskich, i nad bramą wstępną zamku topor Tarłów; obok po prawej stronie: A. B. 1722 a po lewej A. T. K. K (co ma znaczyć: Antoni Tarło Kuchmistrz Koronny), pochodzą z czasów posiadania Bębna przez te rodziny. Ciekawe rysunki tego zamku z tekstem objaśniającym zawiera zeszyt I "Zabytków dawnego budownictwa w Krakowskiem" prof. Wład. Łuszczkiewicza; według niego zbudował ten zamek Jakób Odrowąż z Bębna i Szczekocin kaszt. krak., zmarły r. 1490; atoli wiadomo skądinąd, że zamek D. istniał o wiele wcześniej; jeżeli przeto dzisiejszy zamek postawiony w XV wieku, to chyba na owych starych murach z nieciosanego kamienia dolnego piętra (wyższe mogły być, ówczesnym obyczajem, z drzewa, może dębowego), lub na posadach dawniejszego zamku, bo innego sposobnego na to miejsca tu nie ma (Tyg. Ill. 1866,40 i 1867,88). Według Długosza i Paprockiego dziedziczyli tu Abdankowie przed r. 1240, do którego odnosi się znana legenda: że córka tego domu a dziedziczka zamku B., pojmana była przez Tatarzyna, który z miłości do swej branki odwiózł ją napowrót do Polski i wiarę chrześciańską przyjął, za co od księcia szlachectwem nagrodzon. Dziedziczka zaślubiwszy go i wniósłszy mu w wianie zamek dała początek herbowi D., i stała się matką rodu piszącego się z D., później z Oleśnicy, który wydał tylu znakomitych i zasłużonych ludzi i wielkiego kardynała biskupa krak. Zbigniewa. Paprocki nadmienia o nich, że: "od r 1244 znacznie wielu możnych senatorów pisało się z tego D." W XV w. było już D. w posiadaniu Odrowążów ze Szczekocin, Bartosza i syna jego Jakóba podsk. kor., później kaszt. krak., wspomnianych r. 1462 po pierwszy raz z dodatkiem "etde Debno", z czego zrobiło się później nazwisko Dębieński, i pozostała w ich rodzie aż do roku 1580, około którego kupił od nich D. z przyległemi wsiami ulubieniec króla Stefana Batorego, węgier Ferenc Wesseleny, starosta lanckoroński; potem przeszło do ks. Ostrogskich (ci dziedziczyli i Melsztyn), z których dziedziczka D., Teofila ks. Ostrogska, założyła tu r. 1634 i uposażyła przy kościele par. istniejący dotąd szpital na 7 ubogich; w drugiej połowie XVII i w pierwszej XVIII w. było D. w posiadaniu Tarłów, a następnie Lanckorońskioh, od których przeszło około r. 1800 drogą sprzedaży do Rudnickich a po nich r. 1835 do Jastrzębskich. Tej rodzinie zawdzięcza zamek ocalenie swoje, gdyż bez wspomnianej restauracja, i dachu byłby się dotąd prawdopodobnie w gruzy rozsypał. Kościół par. katolicki erygowany r, 1404, pierwotnie drew., później zmurowany; przedtem zastępowała go zamkowa kaplica. Przy kościele wznosi się okazały nagrobek z granitu "Józefa Jastrzębskiego, sekretarza referenta rady stanu królestwa polskiego". Do parafii należą oprócz D. wś Wola-Dębięńska z Dwojanowem, Perła, Biadolmy, Jastef i Sufczyn; razem wiernych 2750 i żydów 56. Szkoła lud. trzyklasowa; szpital (jak wyżej); 2 kasy pożyczkowe gminne w D. i Woli dęb. Wieś D. ma ludności 305 męsk,, 344 żeńsk.; dm. 112. Rozległości ma obszar dworski: roli orn. 502 mórg., ogr. i łąk 45 m., pastw. 34 m., zarośli 3 m.; włościanie mają: roli orn. 622 m., łąk 95 m., pastw. 34 m., lasu 43 m.; gleba urodzajna glinka. Dobra D. składają się obecnie z następujących wsi i folw.: Dębno (glinka), Wola-Dębieńska z Dwojanowem (glinka z piaskiem i trochę iłu), Jastef (glinka), Perła (piasek), Biadoliny szlacheckie (piasek), Sterkowiec z Dziekanowem (przeważnie piasek), w łącznej rozległości obszaru dworskiego: roli orn. 1383 m., ogrodów i łąk 111 m., past. 87 m., lasów 614: razem 2195 mórg. austr. Urodzajność i rozmaitość gleby sprzyja produkcyi wszelkiego rodzaju roślin; jest tu stado koni krwi arabsko-angielskiej; samych klaczy stadnych około 40. (Ob. "Zabytki dawnego budownictwa w krakowskiem", prof. Wład. Łuszczkiewicza. "Historia Polonica i Liber benef." Długosza. ?Herby rycerstwa Polskiego u Paprockiego "Szematyzm duchowieństwa dyecezyi tarnowskiej" na r. 1880).

Serwis wykorzystuje technologi? cookie w celu uprzyjemnienia u?ytkowania.