ie ma pewności co do fundatora i daty powstania zamku w Chęcinach. Przywilej Bolesława Wstydliwego z 1275 roku, wymieniający biskupa Mikułę jako właściciela Chęcin, nie wspomina o zamku. Władysław Łokietek w 1306 roku obiecał przekazać istniejący zamek biskupowi Janowi Muskatacie, co sugeruje, że warownia powstała między 1275 a 1306 rokiem. Fundatorem mógł być biskup Mikuła lub Jan Muskata. Do przekazania zamku mogło nie dojść, gdyż w 1307 roku Łokietek sam wydał na zamku dokument, a rok później zamek stał się siedzibą starosty Wacława, stając się ważnym ośrodkiem władzy królewskiej. W latach 1310, 1318 i 1331 odbywały się tu zjazdy książąt i szlachty polskiej, z których ostatni uważany jest za pierwszy polski sejm.
W początkach istnienia zamek miał
Zamek w Chęcinach na fotografii lotniczej z 1930 roku
plan wydłużonego wieloboku zbliżonego do prostokąta z cylindrycznymi wieżami pośrodku krótszych boków. Brama wjazdowa znajdowała się obok jednej z wież wschodniej, a do zewnętrznej części muru obwodowego dostawiono jednopiętrowy budynek, określany tradycyjnie mianem skarbca. Było to założenie trójczłonowe z równoległymi kalenicami. Za czasów Kazimierza Wielkiego, przy północnym murze powstał prostokątny budynek mieszkalny, a bramę wzmocniono przedbramiem, nad którym umieszczono kaplicę. Obie kamienne wieże zostały nadbudowane cegłą. Władysław Łokietek zdecydował się zdeponować tutaj skarbiec koronny w obawie przed zagrożeniem krzyżackim. Ten sam cel przyświecał biskupowi Janisławowi, który w 1318 roku przez pewien czas trzymał w Chęcinach skarby katedry gnieźnieńskiej, również z obawy przed zagrabieniem ich przez Krzyżaków. Warownia chęcińska uchodziła za jedną z najważniejszych i najlepiej umocnionych w całym kraju. Król Kazimierz jednak chyba nie żywił Chęcin wielką sympatią, skoro osadził tutaj swą żonę, Adelajdę Heską, odsuniętą przez męża
Zamek na litografii Napoleona Ordy, 'Album Widoków', Seria 7, 1881
z powodu rzekomej niepłodności. Po śmierci ostatniego Piasta przebywała w Chęcinach Elżbieta Łokietkówna, jego siostra a jednocześnie matka króla Polski i Węgier Ludwika, która w imieniu nowego władcy przez krótki okres sprawowała rządy w państwie.
W XV wieku zamek rozbudowano, otaczając zachodnią część wzgórza murem z krenelażem. Powstał w ten sposób zamek dolny, którego murów w północno-zachodnim narożniku broniła czworoboczna wieża, a reszta zachodniej kurtyny zajęta była przez budynek z furtą prowadzącą poza mury zamkowe. Pozostałą część zabudowy zamku dolnego tworzyły drewniane budynki gospodarcze umiejscowione wzdłuż obwodu murów. Na zamku górnym w tym okresie zmodernizowano budynek mieszkalny oraz bramę wjazdową. W budynku po południowej stronie wieży umieszczono skarbiec zamkowy, do którego złożono przeniesione z Gniezna kosztowności archidiecezji gnieźnieńskiej dla ochrony przed Krzyżakami. Przypuszczalnie od czasów Sonki Holszańskiej starostwo chęcińskie traktowane było jako uposażenie królewskich
fot. JAPCOK, I 2003
małżonek i wdów. W lochu zamkowym przebywali między innymi książę Andrzej Olgierdowicz oraz Michał Küchmeister von Sternberg.
Od mniej więcej w połowie XIV wieku nadzór nad starostwem sprawował starosta grodowy wraz ze 150-osobową załogą. Na zamku umieszczono urząd i sąd grodzki. W 1410 Władysław Jagiełło zapisał Piotrowi Szafrańcowi, podkomorzemu krakowskiemu, 200 grzywien na zamku i tenucie chęcińskiej, w 1421 roku dopisując mu za zasługi wojenne kolejne 200 grzywien.
Po wygaśnięciu dynastii Jagiellonów zainteresowanie zamkiem spadło, a prowadzone w XVI wieku prace budowlane ograniczały się do powierzchownych napraw. W 1588 roku z zamku przeniesiono do kościoła w mieście księgi ziemskie. Zniszczenie dosięgło warownię w 1607 roku, kiedy po zdobyciu przez rokoszan Zebrzydowskiego zamek został spustoszony i podpalony.
W 1610 roku odbudowy podjął się Stanisław Branicki, któremu przyznano starostwo chęcińskie. Odbudował zamek w stylu późnorenesansowym. Podczas potopu szwedzkiego wojska Rakoczego
Zamek w Chęcinach na pocztówce z 1915 roku
w 1657 roku zniszczyły zamek, nadal jednak potem użytkowany przez starostę.
Kolejne zniszczenia szwedzkie z 1707 roku były już na tyle poważne, że zamek został opuszczony i stan ruiny się pogłębiał. Starosta Stefan Bidziński przeniósł swoją siedzibę do pobliskiego Podzamcza Chęcińskiego, a po inwazji szwedzkiej pozostał tutaj jedynie urząd i kancelaria, które funkcjonowały w tym miejscu do mniej więcej połowy XVIII stulecia. Rozbiórki murów zamkowych dokonywali również Austriacy podczas zaborów.
Po drugiej wojnie światowej pozostałości zabezpieczono jako trwałą ruinę i udostępniono zwiedzającym. Ostatnią dużą inwestycją na zamku chęcińskim była jego gruntowna rewitalizacja zrealizowana w latach 2013-2015.
Włącz 3D
e ma pewności co do fundatora i daty powstania zamku 
