Zamek w Chełmnie

hełmno zostało lokowane w 1233 roku przez wielkiego mistrza Hermana von Salza. Prawdopodobnie w tym samym okresie wzniesiono zakonną warownię w zachodnim narożniku miasta. Warownia ta usytuowana była na prawym brzegu Wisły, na skraju stromej skarpy nadrzecznej. Zamek oddzielony był od miasta murem i fosą, ale ściśle powiązany z jego fortyfikacjami. W latach 1233-1265 zamek stanowił siedzibę mistrzów krajowych Zakonu Krzyżackiego, będąc de facto stolicą Zakonu na ziemiach północnych, do czasu przeniesienia się wielkiego mistrza do Malborka. W połowie XIII wieku pojawia się urząd komtura chełmińskiego, który jednak zanika po kilkudziesięciu latach.

Forma i wielkość pierwszej warowni nie są dokładnie znane. Przypuszcza się, że zamek składał się z domu konwentu i jednej (lub dwóch) wież mieszkalnych. W 1265 roku mistrz krajowy Ludwik v. Baldersheim 

Zdjęcie lotnicze, fot. ZeroJeden, X 2018

sprowadził do Chełmna cysterki. Z inicjatywy cysterek zbudowano jednonawowy ceglany kościół. W połowie XIV wieku zamek przebudowano. Podniesiono również mury miejskie, a zamkowa wieża została włączona w klasztor cysterek.

W 1601 roku w zamkowej wieży urządzono kapitularz. W XVIII wieku zabudowania zamkowe zostały rozebrane. Jedyną pozostałością jest wieża zwana Wieżą Mściwoja, według legendy więziono w niej syna księcia Świętopełka, Mestwina. Na elewacji wieży zachowała się tablica nagrobna wojewody chełmińskiego Melchiora Wejchera, wmurowana tam wtórnie.

Obecnie na terenie dawnego zamku znajduje się zespół klasztorny Sióstr Miłosierdzia. Z dawnego zamku krzyżackiego zachowały się przebudowany w XIX wieku dom konwentu, kościół wzniesiony przez cysterki oraz Wieża Mściwoja. Na terenie klasztoru można zobaczyć gotyckie mury miejskie i zamurowaną Bramę Merseburską. Mury miejskie Chełmna zachowały się prawie w całości, a ich długość wynosi ponad 2 km.