amek w Cisowie, którego ruiny malowniczo wznoszą się na wzgórzu, charakteryzuje się gwałtownym, stromym urwiskiem od strony północnej. Najwcześniejsze wzmianki o Cisowie, sugerujące istnienie w tym miejscu grodu, datowane są na rok 1240, choć wiarygodność dokumentu z 1243 roku potwierdzającego tę tezę jest kwestionowana przez historyków. Pierwsza pewna wzmianka pochodzi z dokumentu księcia Bolka II Małego z 1327 roku.
Budowa kamiennego zamku przypisywana jest Bolkowi I, księciu świdnicko-jaworskiemu, który pod koniec XIII wieku wzniósł warownię na planie czworoboku. Charakterystycznymi elementami konstrukcyjnymi były narożne szkarpami oraz kolista wieża o średnicy przekraczającej 10 metrów, usytuowana w południowo-wschodnim narożniku. Wejście do zamku prowadziło od strony zachodniej przez bramę, a w przeciwległym narożniku znajdował
Zamek na zdjęciu lotniczym, fot. ZeroJeden, X 2020
się obszerny budynek mieszkalny. Zadaniem warowni było wzmocnienie granicy z Czechami oraz ochrona nowo kolonizowanych terenów. Była też miejscem poboru myta od kupców zmierzających traktem ze Strzegomia do Kamiennej Góry i dalej do Czech.
Dalsza rozbudowa, przypadająca na okres po 1327 roku, obejmowała otoczenie zamku murem zewnętrznym, tworzącym dziedziniec od strony zachodniej. Mury te, o nieregularnym zarysie dostosowanym do skalistego terenu, tworzyły międzymurze. W kolejnym etapie wzniesiono dziedziniec zewnętrzny od strony wschodniej, otoczony murem z półokrągłą basteją oraz bramą. Wzniesiony został mur obronny z miejscowego kamienia na planie zbliżonym do trapezu o wymiarach 22x28m. W narożnikach wsparto go potężnymi przyporami. Wzdłuż północnej kurtyny powstał budynek mieszkalny o wymiarach 19×9,5m. Posiadał trzy kondygnację w tym niewielką sklepioną piwnicę. Parter i piętro miały po dwa pomieszczenia i nakryte były stropami. Izby oświetlały zachowane do dzisiaj, niewielkie okna szczelinowe. Wjazd do zamku prowadził
Ruiny zamku na widokówce z lat 30. XX wieku
od zachodu i był wzmocniony czworoboczną wieżą bramną.
Około połowy XIV wieku zamek znajdował się w rękach rycerzy-rabusiów, lecz został zdobyty przez Bolka II. W 1355 roku książę ten przekazał go kasztelanowi strzegomskiemu Mikołajowi Bolcze, za którego rządów zamek rozbudowano i często gościła w nim żona Bolka II, Agnieszka. W 1408 roku zamek zakupił Aleksander von Grunau, a w 1429 roku Ulrich von Seydlitz. W 1466 roku zamek został zniszczony przez wojska husyckie. Przypuszcza się, że wały otaczające całość, mury z bramami i most na fosie powstały w drugiej połowie XV wieku, jako efekt odbudowy po tych zniszczeniach. W rezultacie ewentualny napastnik, chcąc dostać się do bramy w murze wewnętrznym, musiał przejść obok wieży i wzdłuż południowego odcinka muru, co ułatwiało obronę. W kolejnym etapie rozbudowy, otoczono murem płn-zach cypel zamkowego wzgórza tworząc zachodni dziedziniec. Wybudowano na nim kamienną mającą 7m głębokości cysternę na wodę. W wieku XVI powstał także dziedziniec od strony wschodniej, będący efektem otoczenia murem podzamcza. Wjazd prowadzący do zamku przez most zwodzony przerzucony nad suchą fosą, ubezpieczono półokrągłą basteją, a bramę wzmocniono szyją bramną.
Po zniszczeniach dokonanych przez Szwedów w okresie wojny trzydziestoletniej, w roku 1643 zamek Cisy zostaje spalony. Od tego momentu zaczyna się jego powolny upadek. Niszczejące ruiny przechodzą z rąk do rąk, aż około roku 1800 przestają być zupełnie użytkowane. Ponowne zainteresowanie zamkiem następuje w latach 30-tych XIX wieku, kiedy staje się romantyczną atrakcją
Ruiny zamku na widokówce z 1912 roku
przebywających w Szczawnie zdroju kuracjuszy. W 1833 roku wykonano prace porządkowe mające ułatwić zwiedzanie.
W latach 1927-1928 pod kierownictwem architekta Walthera Brehmera przeprowadzono prace konserwatorskie, zabezpieczając mury i częściowo rekonstruując wieżę oraz bramę zewnętrzną. Kolejne prace miały miejsce w latach 1965-1966, porządkując mury i otoczenie. Obiekt nie doczekał się jak na razie nawet poważniejszych badań archeologicznych. Do zamku prowadzi odnowiony ostatnimi laty długi, 24 metrowy most przerzucony nad suchą fosą. Za nim znajduje się zrekonstruowana w latach przedwojennych brama wjazdowa z przedbramiem.
Obecnie ruiny zamku stanowią przykład rycerskiej siedziby, która rozrastała się i zmieniała na przestrzeni wieków. Zachowały się pozostałości cylindrycznej wieży, budynku mieszkalnego oraz murów obwodowych zamku górnego, a także częściowo zachowane mury przedzamczy wschodniego i zachodniego. Zamek leży na terenie Książańskiego Parku Krajobrazowego, w pobliżu szlaków
Włącz 3D
mek 
