adania archeologiczne wykazały ślady osadnictwa na wzgórzu zamkowym w Dobczycach sięgające neolitu i epoki brązu. W okresie panowania pierwszych Piastów wzniesiono tu drewnianą warownię, o czym świadczą odkryte ślady palisady.
Prawdopodobnie na początku XIII wieku powstał zamek górny. Pierwsza pisemna wzmianka o nim pochodzi z 1225 roku. Został wzniesiony na skraju urwiska, na planie zbliżonym do trójkąta. Budynki były ciasno stłoczone wokół niewielkiego dziedzińca. W narożniku południowo-wschodnim znajdowała się kwadratowa wieża, która stanowiła najważniejszy punkt obrony i osłaniała wjazd na zamek, początkowo od strony południowej. Za czasów Bolesława Wstydliwego warowny gród strzegł szlaku handlowego na Węgry. Zamek nie został zdobyty przez Tatarów w czasie ich najazdów.
W 1311 roku, podczas buntu wójta Alberta w Krakowie, zamek dobczycki był miejscem pobytu dworu Władysława Łokietka. Kazimierz Wielki obdarzył Dobczyce przywilejami i lokował miasto na prawie magdeburskim w 1362 roku. Od tego momentu do 1768 roku Dobczyce były starostwem niegrodowym. Król rozbudował zamek, który objął całe wzniesienie. Od strony miasta warownia odcięta była głęboką fosą.
W XIV wieku Kazimierz Wielki zbudował nad urwiskiem opadającym do Raby gotycki zamek. Zamek był wzniesiony na planie nieregularnym. Stał się siedzibą starostów niegrodowych.
Starostwo
fot. Witek Głowacki, VIII 2000
dobczyckie było zastawiane i dzierżawione. Starosta był odpowiedzialny za konserwację murów obronnych i utrzymanie załogi wojskowej. Bliskość Krakowa sprawiała, że zamek gościł koronowane głowy i był miejscem wychowania synów Kazimierza Jagiellończyka.
Okres największej świetności zamku przypada na lata 1585-1649, kiedy starostami byli Lubomirscy. Przebudowali oni gotycką warownię w renesansową rezydencję. Zmieniono wjazd na zamek – starą bramę zamurowano i przekształcono w kaplicę, a nowe wejście poprowadzono od strony wschodniej przez most zwodzony i bramę z przedbramiem oraz basztą z wieżą zegarową. W miejscu podzamcza powstał zamek dolny.
W roku 1649 starostwo objął Michał Jordan, który odbudował zamkowe mury. W czasie potopu szwedzkiego w 1655 roku miasto i zamek zostały spustoszone przez Szwedów. Kolejne zniszczenia miały miejsce w 1657 roku, za sprawą wojsk siedmiogrodzkich Rakoczego oraz ponownie Szwedów w roku 1702. Zamek zaczął popadać w ruinę, choć był nadal zamieszkiwany przez starostów.
W początkach XVIII wieku zniszczony podczas wojny północnej.
Pod koniec XVIII wieku, po przypadkowym odkryciu skarbu ukrytego w ścianie, rozpoczęto rozbiórkę zamku. Materiał pozyskany z rozbiórki posłużył do budowy kościoła i domów w Dobczycach. Zamek zamienił się w usypisko, na którym wypasano bydło przez 130 lat.
W 1960 roku, w ramach akcji ""Milenium"", przystąpiono do odgruzowania ruin. Odsłonięto pozostałości zamku górnego i częściowo zamku dolnego. Działalność kamieniołomu doprowadziła do osunięcia się zachodniej części wzgórza
Ruiny zamku na widokówce z 1910 roku
zamkowego w połowie XIX wieku. Dziś mieści się w restaurowanych pomieszczeniach muzeum regionalne. Zachowały się ceglane mury przyziemia, wieży i kaplicy. Na terenie zamku działa Muzeum Regionalne PTTK, a częściowo zrekonstruowane ruiny udostępnione są turystom.
Włącz 3D
dania archeologiczne wykazały ślady osadnictwa na wzgórzu zamkowym 
