Polskie zamki
Aktualizacja 2026-09-13

Zamek w Jaworze

 (Jawor • Jauer) 

Legendy
Wzmianki
blankWycieczki (Musisz być zalogowany/a)blanktlo

Nazwy podobne do Jawor • Jauer:    Jaworki ·


n ie ma pewności co do daty powstania zamku w Jaworze. W drugiej połowie XIII wieku Jawor stał się jednym z nowo wykreowanych ośrodków władzy na Dolnym Śląsku, a w 1274 roku awansował na stolicę odrębnego księstwa. Wzmianki źródłowe z 1224 roku wskazują na istnienie kasztelanii z siedzibą w Jaworze.
Początki budowy nowej siedziby obronnej przypisuje się Bolkowi I Surowemu, który panował w księstwie jaworskim od 1278 roku. Prawdopodobnie w miejscu wieży mieszkalnej wzniesionej 
Zamek w Jaworze
Zdjęcie lotnicze, fot. ZeroJeden, X 2019
jeszcze za Henryka Brodatego, książę rozpoczął budowę nowego założenia obronnego z umocnieniami drewnianymi lub drewniano-ziemnymi wałami. Zamek ten pełnił funkcję kasztelani.
Wraz ze śmiercią księżnej Agnieszki Habsburżanki w 1392 roku, księstwo świdnicko-jaworskie przeszło pod panowanie króla Czech, Wacława IV Luksemburskiego. Od tego momentu, aż do 1742 roku, zamek jaworski był siedzibą namiestników królewskich, stając się ośrodkiem królewskim i stolicą lokalnej prowincji. Na początku XV wieku na polecenie króla czeskiego Wacława IV nastąpiła przebudowa zamku. Nadbudowano dodatkowe piętro w skrzydle południowym, rozbudowano skrzydło wschodnie oraz zrekonstruowano budynek bramny. W latach 1510-38 w związku z coraz powszechniejszym stosowaniem broni palnej zmodernizowano system obronny jaworskiego zamku.
W 1527 roku zamek stał się miejscem upokorzenia zbuntowanych chłopów z Piotrowic, którzy wtargnęli na zamek żądając uwolnienia protestanckiego kaznodziei. W latach 1568-72 gotycką warownię przebudowano w renesansową rezydencję. Wzniesiono wieżę 
Zamek w Jaworze
Zachodni narożnik zamku, fot. ZeroJeden, IX 2003
w narożniku południowo-zachodnim, która zamknęła wewnętrzny dziedziniec oraz nadbudowano drugie piętro w skrzydle zachodnim. Powiększono również skrzydło wschodnie, które zyskało wówczas renesansową elewację od strony dziedzińca. Po tej przebudowie zamek stanowił zwartą dwupiętrową budowlę.
Zamek znajdował się w zachodniej części miasta i był połączony z jego fortyfikacjami. Podczas wojny trzydziestoletniej, w 1648 roku, miasto i zamek zostały zdobyte przez wojska cesarskie. W wyniku ostrzału artyleryjskiego oraz pożaru, zamek został poważnie uszkodzony. W latach 1656-65 trwał jego remont, którego inicjatorem był naczelnik prowincji, hrabia Otto von Nostitz. Zwieńczeniem odbudowy było zawieszenie na zamkowej wieży dzwonu, który zachował się do dzisiaj. W 1673 południowe skrzydło otrzymało manierystyczny portal, a w 1705 roku ponownie odnowiono zamkową wieżę, którą wyposażono w zegary.
Po zagarnięciu Śląska przez Prusy, król Fryderyk II przeznaczył zamek na więzienie i dom dla umysłowo chorych. Dekret został wydany 20 września 1746 roku. W związku z tym rozpoczęły się zakrojone na szeroką skalę prace adaptacyjne. Istniejący budynek bramny rozbudowano dodając trzecie piętro oraz dodano do niego parterową przybudówkę z reprezentacyjną bramą. Skrzydło zachodnie nadbudowano o kolejne piętro. W 1821 roku zlikwidowano dom dla umysłowo chorych.
Od 1888 do 1955 roku zamek pełnił rolę zakładu karnego dla kobiet. W połowie XIX wieku gruntownie przebudowano skrzydło południowe. Wzniesiony budynek z celami więziennymi zamknął ostatecznie dziedziniec ciągłą 
Zamek w Jaworze
Zamek w Jaworze na zdjęciu z 1935 roku
trzypiętrową zabudową. Po drugiej wojnie światowej, przez krótki okres, zamek pełnił jeszcze funkcje penitencjarne na potrzeby nowej władzy.
Obecnie zamek użytkowany jest przez wiele instytucji i czeka na gruntowne badania archeologiczne i architektoniczne. Do zwiedzania udostępniono fragment południowego skrzydła wraz z wieżą zamkową.





Pokaż na mapie



Serwis wykorzystuje technologi? cookie w celu uprzyjemnienia u?ytkowania.