ierwotnie w miejscu obecnego zamku istniała drewniano-ziemna strażnica, wzniesiona przez Krzyżaków około 1329 roku w osadzie Rast, zamieszkałej wcześniej przez pruskie plemię Bartów. Strażnica ta prawdopodobnie stała w miejscu, gdzie obecnie wznosi się gotycki kościół obronny św. Jerzego. Funkcjonowała ona jako przyczółek obronny i baza wypadowa na Litwę. Osada, rozwijając się, otrzymała przywilej lokacyjny na prawie chełmińskim około 1357 roku.
Decyzja o budowie murowanego zamku zapadła wkrótce potem, a prace zakończono przed 1374 rokiem. Zamek zbudowano z cegły na kamiennej podmurówce na wysuniętym cyplu, okolonym z trzech stron rozlewiskami stawu Młyńskiego, w południowo-zachodniej części miasta. Założenie o planie zbliżonym do kwadratu (31x37 metrów) składało się z trzech skrzydeł i muru kurtynowego od strony zachodniej, z bramą
Widok od południowego-wschodu, fot. ZeroJeden, IV 2007
wjazdową. Brakowało przedzamcza i wieży, ale na narożach znajdowały się trzy baszty. Obwód zamykał mur zachodni tworzący wraz z trzema wymienionymi budynkami niewielki dziedziniec o wymiarach 14x20 metrów.
Zamek był siedzibą prokuratora krzyżackiego, urzędnika i dowódcy wojskowego zarządzającego niewielkim obszarem wchodzącym w skład komturii. Prokuratorzy kętrzyńscy podlegali początkowo komturowi w Bałdze, później komturii w Rynie, a od 1422 roku – bezpośrednio wielkiemu mistrzowi. Funkcję tę pełniło około czterdziestu braci zakonnych, z czego dwóch, Michał Küchmeister i Paweł von Russdorff, objęło później urząd wielkiego mistrza. W arsenałach zamku, około 1410 roku, znajdowało się siedem dział na kule kamienne oraz niewielka ilość lekkiej broni strzeleckiej i kusz.
Po bitwie pod Grunwaldem w 1410 roku zamek i miasto poddały się oddziałom Władysława Jagiełły, ale wkrótce powróciły do zakonu krzyżackiego. W 1440 roku Kętrzyn przystąpił do Związku Pruskiego, a w 1454 roku mieszkańcy zajęli zamek
Plan zamku według Conrada Steinbrechta, 'Die Ordensburgen der Hochmeisterzeit in Preussen...', Berlin 1920
i uwięzili prokuratora Wolfganga Sauerauto. Krzyżacy odbili warownię w 1461 roku i utrzymywali ją do 1525 roku.
Po sekularyzacji Prus w 1525 roku zamek stał się siedzibą starostów grodowych. Przebudowywano go kilkakrotnie, dostosowując do nowych funkcji. W połowie XVI wieku, w obwód zewnętrznych murów wkomponowano trzy baszty narożne. Dwie z nich, od strony stawu, były cylindryczne, a trzecia – czworoboczna. W 1622 roku na dziedzińcu wzniesiono małą cylindryczną wieżę z klatką schodową.
W XVII wieku zamek uległ zniszczeniu, a w czasie odbudowy obniżono skrzydło północne do poziomu pozostałych skrzydeł. W 1797 r. po pożarze zamek stał się własnością miasta, które umieściło w nim mieszkania, a później biura urzędu skarbowego. W tym czasie przebito nowe, prostokątne okna, co zmieniło charakter budowli.
Podczas II wojny światowej, w styczniu 1945 roku, zamek
Południowa elewacja, fot. ZeroJeden, IV 2007
został zniszczony przez Armię Radziecką. Odbudowano go w latach 1962-1967 w stylu gotyckim, opierając się na XIX-wiecznych szkicach Conrada Steinbrechta.
Obecnie w zamku mieści się Muzeum Wojciecha Kętrzyńskiego. Zgromadzono w nim eksponaty związane z historią miasta i regionu, m.in. chorągiew pogrzebową Fryderyka von Groeben, epitafium Abrahama Eulenburga, kolekcję rzeźb, kielichy liturgiczne, fragmenty skarbu z XVII wieku oraz zbiór monet i banknotów zastępczych. Przy muzeum działa biblioteka z cennym zbiorem starodruków i rękopisów.
Włącz 3D
erwotnie 
