Polskie zamki
Aktualizacja 2025-11-15

Zamek w Kończycach

  

Legendy
Wzmianki
blankWycieczki (Musisz być zalogowany/a)blanktlo


z amek w Kończycach Małych znajduje się w pobliżu drogi prowadzącej z Zebrzydowic do Cieszyna. Pierwsza wzmianka o Kończycach pochodzi z 1305 roku. Początkowo wieś należała do książąt cieszyńskich, a następnie przeszła w ręce szlachty. W 1538 roku właścicielem wsi zostaje Piotr Czelo z Czechowic, któremu przypisuje się wzniesienie renesansowego zamku, być może w miejscu wcześniejszego obiektu. Budowa zamku datowana jest na przełom XV i XVI wieku.
W 1560 roku zamek został rozbudowany przez Jerzego Sedlnickiego, o czym świadczy kamienny portal z nadprożem z herbem Odrowąż Sedlnickich. Pierwotnie zamek składał się z czterech skrzydeł otaczających wewnętrzny, arkadowy dziedziniec. W południowo-wschodnim narożniku znajdowała się brama wjazdowa. Dwa skrzydła 
Zamek w Kończycach
Widok z lotu ptaka od zachodu, fot. ZeroJeden, X 2012
pełniły funkcje mieszkalne, a pozostałe miały charakter gospodarczy. Całość otaczała fosa, a dodatkowym elementem obronnym były okoliczne mokradła i staw.
Po śmierci Jana Czelo w 1630 roku majątek krótko dziedziczyły rodziny jego sióstr. W 1657 roku Kończyce Małe kupuje Wacław Pełka z Nowego Miasta. Rodzina Pełków pozostaje właścicielami przez 180 lat. W XVIII wieku zamek został odnowiony staraniem Wacława Pelki, ówczesnego właściciela. W tym czasie zamek zyskał cechy rezydencji, tracąc walory obronne. Zasypano fosy, a w ich miejscu utworzono ogród w stylu angielskim, otoczony parkanem.
W 1837 roku Maksymiliana Osthaus von Bassy, wdowa po Jerzym Pełce, sprzedaje Kończyce Janowi Andrzejowi Folwarcznemu. W 1880 roku Jan Folwarczny podjął się ponownej renowacji zamku. Ostatnią właścicielką zamku była Hildegarda Wurzian, wnuczka Jana Andrzeja Folwarcznego. Opuszcza ona Kończyce przed wkroczeniem Armii Czerwonej, udając się do Niemiec.
Działania wojenne z początku 1945 roku spowodowały poważne zniszczenia rezydencji, 
Zamek w Kończycach
Skrzydło zachodnie od strony dziedzińca, fot. ZeroJeden, II 2000
która została również doszczętnie splądrowana. Po wojnie zamek wraz z majątkiem przeszedł na własność Skarbu Państwa. Ostatnia odnowa miała miejsce w latach 1956-1958.
Obecnie zachowały się dwa przyległe do południowego narożnika skrzydła zamku. Budowla posiada cechy stylu renesansowego. Zbudowana jest na planie czworoboku z użyciem kamienia i cegły, a ściany są otynkowane. Skrzydła są dwukondygnacyjne i częściowo podpiwniczone. Od strony dziedzińca znajduje się niski, arkadowy podcień, który pierwotnie prawdopodobnie otaczał cały dziedziniec. Skrzydła są jednotraktowe, z wyjątkiem ich południowej części. W miejscu połączenia skrzydeł znajduje się przelotowa sień, z której na prawo prowadzą dwubiegowe schody na piętro. Sklepienia w sieni są kolebkowe, a w pozostałych pomieszczeniach parteru krzyżowo-kolebkowe, kolebkowe z lunetami wsparte na filarze oraz żaglaste. Układ wnętrz na piętrze jest analogiczny.
W podcieniu na parterze oraz w niektórych pomieszczeniach na piętrze znajdują się stropy belkowane. Elewacja 
Zamek w Kończycach
Plan zamku według Katalogu zabytków sztuki w Polsce [źródło]
południowo-zachodnia na piętrze jest sześcioosiowa, a kondygnacje rozdziela gzyms. W elewacji południowo-wschodniej znajduje się nowszy balkon. Okna są prostokątne, różnej wielkości, cztery w kamiennych renesansowych obramieniach (ok. połowy XVI wieku), profilowanych, ze śladami krzyży, niektóre w obramieniach z XIX wieku. Od południowego zachodu w oknach parteru zachowane są renesansowe kraty. W pomieszczeniu na piętrze skrzydła południowo-zachodniego znajduje się renesansowy portal, zamknięty łukiem koszowym, boniowany, o profilowanej archiwolcie, a nadproże dekorowane prymitywnymi rozetami. Arkady podcienia od strony dziedzińca rozmieszczone są nieregularnie, zamknięte łukami koszowymi. Nad podcieniem znajduje się ganek z parapetem dekorowanym płycinami. Okap dachu wsparty jest na drewnianych słupach. Dach polski, łamany, pierwotnie kryty gontem, obecnie eternitem.
Obecnie w zamkowych pomieszczeniach ma siedzibę Regionalne Muzeum oraz kilka instytucji kulturalnych. W miejscu rozebranych budynków gospodarczych znajduje się hotel i restauracja.








Serwis wykorzystuje technologi? cookie w celu uprzyjemnienia u?ytkowania.