amek w Koźminie, położony w pobliżu nieistniejących już murów miejskich, około 150 metrów na południowy zachód od rynku, pierwotnie oddzielony był od niego stawem. Jego budowę rozpoczął prawdopodobnie w drugiej połowie XIV wieku Bartosz Wezenberg, wojewoda poznański, który otrzymał Koźmin od Kazimierza Wielkiego, po skazaniu Maćka Borkowica na śmierć.
Pierwotnie gotycka warownia, wzniesiona z cegły na planie zbliżonym do prostokąta, posiadała mury obwodowe wzmocnione ukośnymi
fot. ZeroJeden, III 2002
przyporami w narożach oraz wieżę-przyporę w narożniku północno-zachodnim. Wewnętrzna zabudowa obejmowała piętrowy gmach na planie litery L, składający się z około dziesięciu izb mieszkalnych, oraz północną wieżę bramną na planie kwadratu o boku 9 metrów. Powierzchnia zamku wraz z dziedzińcem nie przekraczała 1200 metrów kwadratowych.
W latach 1419-1449, z inicjatywy Mościca Przetpełkowica, opłaszczono wieżę północno-zachodnią, nadając jej plan zniekształconego koła. Do wieży bramnej dobudowano czworoboczne przedbramie flankowane cylindrycznymi basztami o średnicy 6 metrów.
W drugiej połowie XVI wieku, zamek przeszedł gruntowną przebudowę z inicjatywy Andrzeja Górki. Średniowieczne fortalicjum przekształcono w renesansową rezydencję, z dominantą w postaci ośmiobocznej, trzykondygnacyjnej wieży głównej. Powiększono również przestrzeń mieszkalną, wznosząc dom wschodni o wymiarach 10x33 metry, co ukształtowało trójskrzydłowy układ budynków na planie zbliżonym do podkowy.
W latach 30. XVII wieku Stanisław
Zdjęcie lotnicze, fot. ZeroJeden, X 2019
Przyjemski wzniósł skrzydło południowe, rozbierając jednocześnie południową część gotyckiego budynku mieszkalnego, aby w jego miejscu poprowadzić wjazd na dziedziniec. Stare przedbramie popadło w ruinę. W roku 1623 roku w Koźminie gościł król Zygmunta III i jego syn Władysław, a w 1627 przyjmowano na zamku poselstwo szwedzkie.
W XVIII wieku przedstawiciele rodu Sapiehów odnowili fasady i zmienili wystrój wnętrz. W 1745 roku zamek ucierpiał od wichury, a następnie został ograbiony i zdewastowany przez Rosjan. W 1791 klucz koźmiński kupił Fryderyk Adolf Kalkreuth. W XIX wieku, po rozbiórce skrzydła zachodniego, budowla uzyskała obecny, trójskrzydłowy kształt.
Obecnie zamek w Koźminie to oskarpowana, otynkowana budowla, składająca się z trzech skrzydeł mieszkalnych ustawionych w otwartą od zachodu podkowę. Kubatura budowli wynosi około 15,000 metrów sześciennych i składa się na nią ponad 100 pomieszczeń rozlokowanych na czterech kondygnacjach. Pozostałością po gotyckiej warowni jest ceglana oktogonalna wieża nakryta
Zamek w Koźminie na pocztówce z około 1940 roku
neobarokowym hełmem. Częściowo zachowały się również fosy oraz relikty dawnego przedbramia i osłaniających go wieżyczek.
W zamku swoją siedzibę ma Zespół Szkół Ponadpodstawowych oraz Muzeum Ziemi Koźmińskiej, otwarte w 1988 roku, prezentujące ekspozycje związane z historią miasta i regionu.
Włącz 3D
mek 
