amek w Lęborku został wzniesiony przez Krzyżaków w połowie XIV wieku, po zajęciu Pomorza Gdańskiego i kasztelanii białogardzkiej w 1308 roku. Stanowił siedzibę krzyżackiego urzędnika, a od 1373 roku wójta zakonnego. Lokalizacja miasta Lębork na prawie chełmińskim w 1341 roku skutkowała natychmiastowym otoczeniem go murami miejskimi, wzmocnionymi basztami i fosą zasilaną przez rzekę Łebę.
Zamek powstał w południowo-wschodnim
Zamek w Lęborku na zdjęciu z lat 1907-20
narożniku murów miejskich, na planie prostokąta o wymiarach 50x60 metrów. Był wkomponowany w system fortyfikacji miejskich, posiadał jednak własne mury obronne, oddzielające go od miasta. Główny dom mieszkalny, o wymiarach 11x47 metrów, usytuowano wzdłuż kurtyny południowej. Był to budynek czterokondygnacyjny, podpiwniczony, z wysuniętymi przed lico muru ścianami wschodnią i południową, a także ozdobnymi szczytami. Na piętrze znajdowały się reprezentacyjne pomieszczenia, takie jak refektarz, kaplica i komnata krzyżackiego urzędnika. Ostatnia kondygnacja posiadała ganek obronny dla straży, a południowa elewacja prawdopodobnie pozbawiona była okien, posiadając jedynie otwory strzelnicze. W narożnikach murów obronnych wzniesiono czworoboczne baszty, również wysunięte przed lico muru. W podziemiu baszty północno-wschodniej znajdowało się więzienie. Wzdłuż muru obronnego biegł ganek, połączony z domem głównym i basztami. Zamkowa brama znajdowała się prawdopodobnie od strony północnej, w kierunku miasta.
Zamek w Lęborku posiadał również obiekty gospodarcze. Przy murze zachodnim znajdował się młyn zamkowy, dwukondygnacyjny budynek z trzema kołami młyńskimi, napędzanymi wodą ze sztucznego kanału, poprowadzonego przez środek zamkowego dziedzińca. Oprócz młyna, w budynku mieścił się browar oraz magazyn. Do zamku należały również stajnia i spichlerz, znajdujące się za murem północnym, na tak zwanym przyzamczu.
W 1410 roku zamek został na krótko zajęty przez wojska polskie.
fot. ZeroJeden, X 2002
Podczas wojny trzynastoletniej, w 1454 roku, został zdobyty po krótkim oblężeniu i obsadzony polską załogą. W 1456 roku Lębork został ponownie opanowany przez zaciężnych Zakonu i do końca wojny stanowił najważniejszy i najdłużej broniony obiekt w tej części Pomorza Gdańskiego. Po II pokoju toruńskim w 1466 roku stał się własnością księcia pomorskiego Eryka II i pozostawał w posiadaniu Gryfitów do 1637 roku. W drugiej połowie XVI wieku książęta pomorscy rozbudowali zamek. Dom główny otrzymał klatkę schodową w postaci kwadratowej wieżyczki oraz renesansowy wystrój. Wzdłuż kanału Młynówki postawiono budynek kancelarii, a przy murze wschodnim tzw. „dom nowy”, dwukondygnacyjny budynek nakryty wysokim dwuspadowym dachem, skomunikowany z domem głównym. Na parterze mieścił kuchnię i łaźnię, na piętrze komnaty mieszkalne.
Po bezpotomnej śmierci księcia Bogusława XIV w 1637 roku, Lębork wrócił do Polski, a zamek stał się siedzibą starosty grodowego. W czasie ""potopu"" szwedzkiego w 1656 roku zamek został poważnie
Zamek w Lęborku na zdjęciu z lat 1915-20
zniszczony. W 1657 roku Lębork stał się lennem elektora brandenburskiego Fryderyka Wilhelma I, a po I rozbiorze Polski w 1772 roku został włączony do Prus.
W 1820 roku nastąpiła rozbiórka muru obronnego, odsłaniając zamkowy dziedziniec. Zburzono ""dom nowy"" oraz budynek kancelarii, a baszty zostały zaadaptowane na mieszkania. W latach 1935-36 dokonano przebudowy domu głównego na potrzeby sądu, co spowodowało zatarcie jego pierwotnego wyglądu.
Do czasów obecnych zachowały się jedynie niewielkie fragmenty dawnego krzyżackiego zamku. Pewne partie muru, ślady strzelnic w miejscu dawnego ganku obronnego, gotycki schodkowy szczyt oraz część sklepionych piwnic. Kwadratowa klatka schodowa w kształcie wieży pochodzi z roku 1575, z czasów renesansowej przebudowy. Pozostałościami zamku są także młyn i tzw. dom Młynarza, zbudowany na zrębach narożnej baszty, oraz spichlerz solny wzniesiony w XVI wieku na przyzamczu, obecnie siedziba zboru zielonoświątkowców.
Włącz 3D
mek 
