amek w Lipienku, położony nad zanikającym jeziorem Zamkowym, stanowił niegdyś dwuczłonową warownię krzyżacką. Pierwsze wzmianki o umocnionej strażnicy zakonnej, prawdopodobnie drewniano-ziemnej, pochodzą z 1277 roku. Została ona zniszczona podczas najazdu Jaćwingów na ziemię chełmińską. Pod koniec XIII wieku Krzyżacy rozpoczęli budowę murowanego zamku, który stał się siedzibą wójta podległego bezpośrednio wielkiemu mistrzowi w Malborku.
Zamek w Lipienku został wzniesiony na długim półwyspie wcinającym się w jezioro, górując kilka metrów nad otaczającymi go podmokłymi terenami. Od południa i zachodu zamek chroniła rzeczka zasilająca fosę. Zamek właściwy miał formę czteroskrzydłowego założenia na planie prostokąta o wymiarach 33x39 metrów. Posiadał
fot. ZeroJeden, IV 2005
wewnętrzny dziedziniec i podpiwniczone budynki. W północno-wschodnim narożniku znajdowała się kwadratowa wieża główna. Zamek posiadał międzymurze i zewnętrzny mur oporowy wzmocniony skarpami, biegnący wzdłuż sztucznie uformowanej krawędzi wzgórza o kształcie zbliżonym do kwadratu o boku 60 metrów. Wjazd do zamku prowadził od wschodu, od strony podzamcza oddzielonego fosą. Podzamcze posiadało własne mury obronne i budynek bramny od wschodu. Wjazd chroniła nawodniona fosa o szerokości 20 metrów i głębokości 4 metrów. Wzdłuż dłuższych, północnego i południowego muru, znajdowały się budynki gospodarcze.
W 1330 roku, podczas próby odbicia ziemi dobrzyńskiej przez Władysława Łokietka, wspieranego przez wojska węgierskie i ruskie, zamek w Lipienku skutecznie oparł się oblężeniu dowodzonemu przez komtura chełmińskiego Otto von Luterberga. W 1410 roku, po bitwie pod Grunwaldem, zamek został zajęty przez wojska króla Władysława Jagiełły, które zrabowały zapasy i opuściły Lipienek jeszcze w tym samym roku. Na
Pozostałości murów zamkowych z zachowaną piwnicą, fot. ZeroJeden, IV 2005
mocy II pokoju toruńskiego z 1466 roku, ziemia chełmińska powróciła do Polski, a Lipienek stał się siedzibą starostów. Zamek zachował militarne znaczenie do końca XVI wieku.
Kres świetności zamku nastąpił podczas potopu szwedzkiego w 1659 roku, kiedy to kilkukrotnie zdobywany i poważnie zniszczony utracił swoje walory obronne. W późniejszych latach był wykorzystywany jako obiekt gospodarczy. Po pierwszym rozbiorze Polski w 1772 roku, pozbawiony opieki popadł w ruinę.
Obecnie z zamku właściwego zachowały się jedynie relikty murów i kolebkowo sklepiona piwnica we wschodniej części. Czytelne są pozostałości muru obwodowego i fosy. Ruiny porasta gęsta roślinność. Być może badania archeologiczne pozwolą na odsłonięcie ukrytych w ziemi fragmentów murów lub fundamentów, co przyczyni się do lepszego poznania historii i architektury zamku.
Włącz 3D
mek 
