Zamek w Papowie Biskupim

amek w Papowie Biskupim, położony na niewielkim, sztucznie podwyższonym wzniesieniu na skraju wsi, stanowi ruinę dawnej krzyżackiej warowni. Początkowo Papowo należało do biskupów płockich, a od 1222 roku do misyjnego biskupa pruskiego Chrystiana. W 1231 roku wieś przeszła w ręce Zakonu Krzyżackiego.

Po umocnieniu się władzy Zakonu na nowo przejętych terenach, w drugiej połowie XIII wieku, Papowo stało się siedzibą komtura. Pierwsza wzmianka o komturii pochodzi z 1287 roku. Około 

fot. ZeroJeden, IV 2005

1280 roku rozpoczęto budowę zamku w stylu gotyckim, który ukończono około 1300 roku. Był to jeden z pierwszych zamków-klasztorów na terenie państwa krzyżackiego.

Zamek składał się z zamku właściwego, do którego od północy i wschodu przylegało podzamcze. Zamek właściwy to czteroskrzydłowa budowla wzniesiona na planie kwadratu o boku 40 metrów. Posiadał wewnętrzny, niewielki dziedziniec otoczony dwukondygnacyjnymi, drewnianymi krużgankami. Do budowy zamku użyto głównie głazów narzutowych. Jedynie sklepienia oraz otwory okienne wykonano z cegły. Na narożnikach prawdopodobnie znajdowały się baszty obronne. Wjazd do zamku prowadził przez most nad fosą i umocnione przedbramie w skrzydle północnym, gdzie mieściła się również kaplica i kapitularz. Skrzydło wschodnie mieściło refektarz, a zachodnie - sypialnie dla rycerzy zakonnych, zwane dormitorium. Najbardziej okazałą częścią zamku było skrzydło południowe, gdzie znajdowało się mieszkanie komtura. Zamek właściwy otoczony był niskim murem i fosą, które oddzielały 

Miejsce po dawnym wjeździe oraz ruiny kaplicy, fot. ZeroJeden, VI 2003

go od rozległego podzamcza. Również ono było bronione przez mury i szerokie fosy, a wjazd na jego teren usytuowany był od strony zachodniej.

Podczas wojny z Zakonem w 1410 roku zamek, mimo swej obronności, został na krótko zajęty przez wojska Władysława Jagiełły. Klęska Krzyżaków pod Grunwaldem spowodowała, że około 1421 roku zlikwidowano komturstwo w Papowie, a warownia stała się siedzibą wójta. W 1454 roku zamek ponownie został zajęty przez Polaków i odzyskany przez Krzyżaków po czterech latach. Jednak wkrótce potem, wojska polskie pod dowództwem Piotra z Szamotuł szturmem zdobyły zamek, który splądrowano i podpalono. Zgodnie z rozkazem królewskim, warownia miała zostać zburzona, co częściowo zostało dokonane. W 1466 roku, na mocy II pokoju toruńskiego kończącego wojnę trzynastoletnią, Papowo wraz z całą ziemią chełmińską zostało przyłączone do Polski.

W 1505 roku król Aleksander Jagiellończyk przekazał zniszczony zamek wraz ze wsią na własność biskupom chełmińskim, którzy posiadali go do 1772 roku. Wtedy 

Zdjęcie lotnicze, fot. ZeroJeden, X 2018

to został im odebrany na mocy decyzji króla pruskiego Fryderyka Wielkiego. Od tego momentu zamek zaczął popadać w ruinę, a rozebranie go przypisuje się okolicznym mieszczanom.

Do naszych czasów z dawnej krzyżackiej warowni pozostały jedynie relikty zamku właściwego. Najlepiej zachowane jest skrzydło północne, w którym mieściły się niegdyś kaplica i kapitularz. Ze skrzydeł wschodniego i zachodniego pozostały jedynie grube mury zewnętrzne, natomiast ze skrzydła południowego zachowały się fragmenty murów przyziemia. Ruiny zamku znajdują się nad Jeziorem Papowskim.

Pokaż na mapie