Polskie zamki
Aktualizacja 2026-03-29

Zamek w Prószkowie

 (Prószków • Proskau) 

Legendy
Wzmianki
blankWycieczki (Musisz być zalogowany/a)blanktlo


z amek w Prószkowie wzniesiono w 1563 roku z inicjatywy Jerzego Prószkowskiego, prawdopodobnie z udziałem architektów włoskich. Mógł powstać w miejscu wcześniejszego założenia obronnego. Lokalizacja zamku znajduje się w najwyższym punkcie osiedla, z frontem skierowanym ku północnemu-wschodowi.
Założenie architektoniczne zrealizowano na planie prostokąta z wewnętrznym dziedzińcem otoczonym krużgankami. Elewacje zdobiły dekoracje sgraffitowe prezentujące sceny batalistyczne, rodzajowe i mitologiczne. Wokół zamku wzniesiono bastionowe umocnienia przystosowane do użycia artylerii. W 1613 roku dokonano rozbudowy, dodając salę biblioteczną, salę koncertową i teatralną.
W 1644 roku zamek został spalony przez wojska szwedzkie pod dowództwem feldmarszałka Lennarta Torstenssona podczas wojny trzydziestoletniej.
Zamek w Prószkowie
Zdjęcie z lotu ptaka, fot. ZeroJeden, V 2020
latach 1677-1683 nastąpiła odbudowa i częściowa barokowa przebudowa staraniem Jerzego Krzysztofa Prószkowskiego, założyciela ordynacji, pod kierunkiem włoskiego architekta Jana Sregno. Do skrzydła frontowego dobudowano dwie wieże, a krużganki zamurowano. Podczas odbudowy cieśla Mateusz Wagner umieścił gałkę z dokumentem na jednej z wież.
Po śmierci ostatniego z Prószkowskich, Leopolda, w 1769 roku, zamek przeszedł na własność rodziny Dietrichsteinów. W 1763 roku Leopold Prószkowski założył w północnej oficynie zamku fabrykę fajansu. Po jego śmierci, dobra prószkowskie wraz z zamkiem przechodzą na własność księcia Karola Maksymiliana von Dietrichstein, męża Karoliny Maksymiliany, córki Jana Krzysztof II Prószkowskiego.
W 1783 roku zamek zakupił król pruski Fryderyk II Hohenzollern za kwotę 333.333 i 1/3 dukata.
Po pożarze zamku w 1853 roku zamknięto fabrykę fajansu. W latach 1845-1847 przeprowadzono częściową przebudowę wnętrz, adaptując zamek na Akademię Rolniczą, a po jej rozwiązaniu w 1881 roku na szpital.
Pierwotny renesansowy 
Zamek w Prószkowie
Zdjęcie z lotu ptaka, fot. ZeroJeden, V 2020
układ został w zasadzie zachowany. Barokowa przebudowa objęła między innymi częściową zmianę podziałów wnętrz, ukształtowanie elewacji zewnętrznych i dziedzińcowych, nadbudowę wież nad skrzydłem frontowym oraz wykonanie dekoracji sztukatorskiej.
Zamek jest murowany z cegły, w dolnych partiach murów zastosowano wiązanie gotyckie. Jest dwupiętrowy, częściowo podpiwniczony, czteroskrzydłowy, z prostokątnym wewnętrznym dziedzińcem i wyodrębnionymi, zryzalitowanymi pawilonami narożnymi o charakterze bastionowym. Pawilony frontowe są mniejsze, zbliżone w rzucie do kwadratu, tylne większe. Nad skrzydłem frontowym wznoszą się dwie czworoboczne wieże. Pośrodku dziedzińca znajduje się basen fontanny, sześcioboczny, murowany, zapewne z XVIII wieku.
Obecnie zachowaÅ‚y siÄ™ renesansowe portale, barokowe dekoracje wnÄ™trz z bogatymi sztukateriami, zwÅ‚aszcza w Sali Rycerskiej i kaplicy, oraz XVIII-wieczna fontanna na dziedziÅ„cu. Zamek otacza zaÅ‚ożony na przeÅ‚omie XVIII i XIX wieku park krajobrazowy. Po II wojnie Å›wiatowej w zamku 
Zamek w Prószkowie
Zamek w Prószkowie na pocztówce z drugiego dziesięciolecia XX wieku
umieszczono zakład dla umysłowo chorych, który funkcjonuje do dnia dzisiejszego.








Serwis wykorzystuje technologi? cookie w celu uprzyjemnienia u?ytkowania.