Zamek w Sochaczewie

ierwsze umocnienia na wyniosłej skarpie nad rzeką Bzurą w Sochaczewie powstały prawdopodobnie już w XI wieku. W wiekach XII i XIII funkcjonowała tu kasztelania, o której pierwsza pisemna wzmianka pochodzi z 1221 roku. Kasztelania została przejęta przez Polskę jako lenno książąt mazowieckich.

W 1355 roku król Kazimierz Wielki przekazał gród księciu mazowieckiemu Siemowitowi III. Prawdopodobnie wtedy lub niedługo później zamek otoczono ceglanymi murami. Zabudowa dziedzińca 

fot. ZeroJeden, IV 2005

pozostała jednak drewniana. Dodatkową ochroną stanowiła fosa oraz wał ziemny usypany od strony południowej i wschodniej. W dokumencie z 1599 roku opisano mury zewnętrzne, w obrębie których istniała drewniana zabudowa.

Po przyłączeniu Sochaczewa do Korony Polskiej w 1476 roku, na zamku utworzono urząd starosty. Kolejni starostowie rozbudowywali i przekształcali swoją siedzibę. Najprawdopodobniej wtedy wzniesiono dwie murowane wieże w narożnikach wschodnim i północnym. Około 1630 roku starosta Stanisław Radziejowski przekształcił zamek w renesansową rezydencję obronną.

W 1608 roku katastrofa budowlana spowodowana osunięciem się skarpy doprowadziła do zniszczenia północno-wschodniej części zamku. Stanisław Radziejowski w 1630 roku wzniósł nową, późnorenesansową rezydencję, prawdopodobnie o trzech skrzydłach. Podczas wojen szwedzkich w XVII wieku zamek został zniszczony.

Po częściowej odbudowie służył długo bez większych zmian. W 1790 roku starosta Kazimierz Walewski rozebrał stare mury 

Widok z lotu ptaka od południa, fot. ZeroJeden, VII 2012

i wzniósł na ich miejscu nowy pałac. W 1815 roku istniały jeszcze resztki średniowiecznej lub XVII-wiecznej wieży.

Z uwagi na liczne przebudowy nie zachował się pierwotny plan pierwszych murowanych założeń. Do czasów współczesnych nie zachowały się właściwie żadne pozostałości zamku średniowiecznego. Obecne ruiny są pozostałościami pałacu wzniesionego przez Walewskiego.

Zamek gotycki wzniesiono z cegły ułożonej na kamiennym fundamencie, na planie zbliżonym do trapezu o bokach 35x30 m i łącznej powierzchni około 1200 m2. Zasadniczą część założenia stanowiły dwie wieże: wschodnia prostokątna wieża o bokach 4,5x7,5 m oraz wieża północna, której plan i układ przestrzenny pozostają nieznane. Zamek posiadał fosę od strony południowej i wschodniej.

Pokaż na mapie