Świeciu, w widłach rzek Wisły i Wdy, wznoszą się pozostałości gotyckiego zamku krzyżackiego, będącego jedną z nielicznych średniowiecznych fortec wodnych w Europie. Usytuowany jest na miejscu wcześniejszego grodu książąt pomorskich. Badania archeologiczne jednak nie potwierdzają bezpośredniej kontynuacji osadnictwa.
Po zajęciu Gdańska w 1308 roku, Krzyżacy w 1309 roku zdobyli i zniszczyli gród w Świeciu. W 1317 roku utworzono komturstwo świeckie, a około 1335 roku rozpoczęto budowę murowanego zamku. Warownia wzniesiona została z cegły, na planie regularnego kwadratu o boku około 50 metrów, z czterema skrzydłami otaczającymi dziedziniec oraz czterema narożnymi basztami. Mury obwodowe miały blisko metr grubości. Przestrzeń między budynkiem zamku a murem wykorzystywano
Widok od północy, fot. ZeroJeden, VI 2003
do ćwiczeń wojskowych i turniejów. Krzyżacy zmienili koryto rzeki Wdy, kierując jej wody wzdłuż północnych murów zamku i łącząc ją sztucznym przekopem z Wisłą. Obok zamku wysokiego powstało podzamcze, oddzielone fosą.
Najbardziej okazałym budynkiem było trzykondygnacyjne skrzydło północne, w którym mieściła się kaplica oraz kapitularz. W narożniku północno-wschodnim znajdowała się największa wieża, stanowiąca wzmocnienie bramy wjazdowej i punkt ostatniej obrony. Wieża o średnicy 10,24 metra posiadała mury o grubości 3 metrów. Jedno wejście znajdowało się na wysokości 13 metrów, połączone mostem zwodzonym z gankiem strażniczym. Poniżej wejścia znajdowała się pozbawiona schodów studnia, wykorzystywana jako więzienie.
W 1410 roku, po bitwie pod Grunwaldem, wojska polskie zajęły miasto Świecie, lecz nie zdobyły zamku. W 1411 roku, na mocy pokoju toruńskiego, Pomorze pozostało w rękach Krzyżaków. W 1454 roku, w trakcie wojny trzynastoletniej, członkowie Związku Pruskiego zdobyli zamek i oddali
Plan zamku według Conrada Steinbrechta, 'Die Ordensburgen der Hochmeisterzeit in Preussen...', Berlin 1920
się pod opiekę króla Kazimierza Jagiellończyka. W 1460 roku Krzyżacy odzyskali zamek, jednak wkrótce został on oblężony przez wojska polskie i toruńskie. Dzięki podkopowi Polacy wdarli się na teren warowni i zmusili załogę do poddania się.
W 1466 roku, po II pokoju toruńskim, Świecie stało się miastem królewskim w województwie pomorskim. W XVI wieku kasztelan chełmiński Jerzy Konopacki przebudował zamek w stylu renesansowym.
Podczas ""potopu"" w 1655 roku Świecie zajęły wojska szwedzkie, które zniszczyły i spaliły zamek. Warownia nigdy nie odzyskała dawnej świetności. W XVIII wieku, pod zaborem pruskim, podjęto rozbiórkę zamku w celu pozyskania materiału budowlanego. W XIX wieku cesarz Fryderyk Wilhelm IV nakazał wstrzymanie rozbiórki i przeprowadzenie rekonstrukcji wieży głównej.
Po II wojnie światowej, w 1970 roku, rozpoczęto prace konserwatorskie. Do dziś zachowało się częściowo odbudowane skrzydło północne z
Plan miasta średniowiecznego według W.Kalinowskiego, zaczerpnięte z: 'Zabytki architektury i urbanistyki w Polsce' Warszawa 1986
wieżą oraz piwnice skrzydła wschodniego. Wieża główna o wysokości 34,5 metra zwieńczona krenelażem jest najbardziej charakterystycznym elementem zamku.
Do naszych czasów zachowało się częściowo odbudowane skrzydło północne z wieżą i fragmentem baszty północno-wschodniej. Ze skrzydła wschodniego przetrwały jedynie przesklepione pomieszczenia piwniczne, ocalały także dolne partie wszystkich pozostałych baszt oraz krótkie odcinki murów obwodowych. Zabytek znajduje się pod opieką Ośrodka Kultury, Sportu i Rekreacji w Świeciu.
Włącz 3D
Świeciu, 
