Zamek w Wolborzu

ierwsza wzmianka o Wolborzu pochodzi z 1136 roku, gdzie miejscowość wymieniana jest jako uposażenie arcybiskupstwa gnieźnieńskiego. W źródłach pisanych z drugiej połowy XII wieku ""Castrum"" Wolbórz pojawia się jako własność biskupów włocławskich, prawdopodobnie jako gród kasztelański, obok którego rozwinęła się osada targowa.

Około połowy XIV wieku, z inicjatywy biskupa Macieja z Gołańczy (lub jego bratanka, również biskupa, Zbyluta), wzniesiono murowany zamek. Badania wykluczyły hipotezę, że powstał on na miejscu wcześniejszego grodu. Skąpa ilość informacji uniemożliwia odtworzenie pierwotnego wyglądu założenia. Jednak położenie zamku na podmokłych łąkach i późniejsze opisy sugerują, że był to obiekt wzniesiony na planie regularnego czworoboku z budynkami wzniesionymi na kurtynach. Do budowy użyto cegły, a fundamenty i podmurówkę wykonano z kamienia. Kolejni biskupi włocławscy dbali o zamek, stopniowo go rozbudowując i bogato wyposażając. Pierwotnie zamek posiadał wieżę.

Przełom XVI 

Zdjęcie lotnicza, fot. ZeroJeden, IV 2022

i XVII wieku to okres świetności wolborskiego zamku. Posiadał kształt regularnego czworoboku z narożnymi wieżyczkami. W latach 1623-1631 rozbudowany przez biskupa A. Lipskiego, otoczony murami z czterema narożnymi basztami. Posiadał trzykondygnacyjną wieżę. Otoczony był fosą, a wjazd prowadził przez most zwodzony i umocnioną bramę. Obok znajdował się tzw. Zamek Dolny, pełniący funkcję zaplecza gospodarczego. Wolbórz stanowił w tym okresie jedną ze wspanialszych biskupich rezydencji w kraju.

W 1671 roku zamek został zniszczony przez pożar, ale szybko go odbudowano. Użytkowano go przez kolejne 100 lat. Dopiero następny pożar z 1776 roku spowodował, że został opuszczony przez biskupa Antoniego Ostrowskiego, który przeniósł się do wzniesionego obok pałacu.

Opuszczony w końcu XVIII wieku zamek popadł w ruinę i został doszczętnie rozebrany na cegłę. Pozostał po nim jedynie nasyp ziemny ulokowany na zachodnim skraju dawnej owalnicy miejskiej. W istniejących na miejscu dawnego zamku zabudowaniach zachowały się fragmenty 

Zdjęcie lotnicza, fot. ZeroJeden, IV 2022

ścian obronnej budowli.